Weeralarm

Vorige week had ik de eer om op de winterbijeenkomst van EDF te zijn waar Jappie Rijpma van Alfa zijn zegje deed. Een vertrouwde bijdrage waar hij als een soort Pyt Paulusma zijn analyse toelicht op de cijfers van de EDF-veehouders. De resultaten worden daarbij onderling en met de Europese collega’s vergeleken. De EDF-boeren zijn cijfervreters en gretig naar elke tabel en vergelijking. Ze waarderen het oordeel van Jappie, maar maken hun eigen oordeel en uiteindelijk eigen keuzes.

Bij een melkprijs van 30 eurocent moet er bij de meesten een aantal centen bij per liter. Deze prijs zou nog wel even blijven, zo werd verwacht, maar er is opluchting dat de prijs al weer iets hoger ligt. Echter ook zonder toegerekende quotumkosten is er geen ‘break even’. Voor veel veehouders is het lastig om de kosten te verlagen, omdat deze vast zijn. Op dit moment wordt toch inkomen (brood op de plank) uit het bedrijf gehaald door te onderhandelen met de bank, niet meer af te lossen en in te teren op het eigen vermogen. In Europa is hierdoor weinig ruimte voor groei, ook zonder quotering. Dit in tegenstelling tot de verwachting van de zuivel en het LEI die de prognose maakten dat de melkproductie met twintig procent zal toenemen bij afschaffing van de quotering. Jappie zei erachteraan dat de boodschap een soort ‘weeralarm’ is. Het wordt vaak gezegd, maar ondernemers luisteren er nauwelijks naar en gaan over tot de orde van de dag. Een buurman van mij grinnikte en zei dat hij in de winter niet zoveel te doen heeft en zeker nog wel wat koeien extra kan melken zonder extra (vaste) arbeidskosten. Kunnen we dus toch groei verwachten door een betere arbeidsefficiëntie?

Op dezelfde dag had ik een overleg als bestuurder van een vereniging van 15 basisscholen. De vaste kosten (energie, schoolmiddelen, ..) nemen toe en een extra salarisverhoging moet uit eigen middelen betaald worden. Deze kosten gecombineerd met een dalend leerlingenaantal vraagt om keuzes zodat zo weinig mogelijk ingeteerd wordt op het eigen vermogen en je weer ‘break even’ bent op korte termijn. De besparing is niet te vinden bij luxe (zoals trekkers bij veehouders), maar wordt onder andere gezocht in arbeidsefficiëntie zonder de kwaliteit van het onderwijs aan te tasten. Als je de keuzes niet maakt als bestuur en directie word je op de vingers getikt door de ledenraad. Bij teveel achteruitgang van het ‘weerstandsvermogen’ grijpt zelfs de overheid in.

Als schoolbestuurders sturen wij, maar zijn wij ook sparring partners van de directie. Een oud-rector, een jurist, een politicus, een financieel deskundige en anderen zijn hierbij verplichte sparring partners. Ik gun elke veehouder ook zo’n dergelijk platform van sparring partners buiten het eigen wereldje. Wat de financiële weerbaarheid ook kan helpen is om doelen te stellen, ook als anderen denken dat het niet kan. Kijk eens hoe je de vaste kosten met vijf cent kunt verlagen of de opbrengsten met vijf cent kunt verhogen. Kortom, kostprijs-5 of melkprijs+5. Welkom bij de Melkvee Academie netwerken die dit als taakstelling op zich nemen. Toch maar aan de slag met het weeralarm.

Catharinus Wierda
projectleider Strategie & Inhoud bij de Melkvee Academie
c.wierda@melkveeacademie.nl